ถ้ำพระยานคร
ถ้ำพระยานคร ถ้ำพระยานครเป็นถ้ำขนาดใหญ่ในบริเวณแหลมศาลา เพดานถ้ำมีปล่องให้แสงสว่างลอดเข้ามาได้ ด้านล่างเป็นป่า ต้นไม้ค่อนข้างสูงชะลูด ถ้ำพระยานคร ถูกค้นพบกว่า 200 ปีมาแล้ว โดยพระยานครผู้คลองเมืองนครศรีธรรมราชแต่ไม่ทราบนาม ขณะที่ขึ้นฝั่งมาหลบพายุภายในถ้ำ ภายในถ้ำมีโบราณสถานที่สำคัญคือพระที่นั่งคูหาคฤหาสน์ เป็นพลับพลาจตุรมุข สร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5 เมื่อ พ.ศ.2433 พระที่นั่งนี้ใช้เป็นตราประจำจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ในปัจจุบัน ต่อมาพระบาทสมเด็จประปกเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 7 เสด็จมาที่ถ้ำพระยานคร ในปี พ.ศ.2469 ซึ่งมีลายพระหัตถ์ของทั้งสองพระองค์อยู่ที่ผนังถ้ำ
และรัชกาลที่ 9 ทรงเสด็จประพาสเยือน 2 ครั้ง เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2501 และเมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม 2524 เพราะฉะนั้น ถ้ำพระยานนครแห่งนี้จึงมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง จนกระทั่งเป็น ตราสัญลักษณ์ประจำจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เส้นทางไปสู่ถ้ำพระยานครจะห่างจากหาดแหลมศาลานี้ตามทางเดินขึ้นเขาประมาณ 430 เมตร และตามความสูง130 เมตร ใช้ระยะเวลาประมาณ 30 นาที
แผนที่ บอกจุดต่างๆภายในถ้ำพระยานคร ดังนี้ 1.น้ำตกแห้ง 2.สะพานมรณะ 3.ทางสันจระเข้ 4.หินรูปเจดีย์ 5.พระที่นั่งคูหาคฤหาสน์ 6.ลายพระหัตถ์ 7.อัฐิหลวงพ่อเงิน 8.ต้นซุ้มรอดคู่ 9.หินจระเข้ 10.ต้นไม้มีพิษ
ในปี 2552 นี้ ถ้ำพระยานคร ถูกคัดเลือกให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยว 1 ใน 9 ความมหัศจรรย์ของแหล่งท่องเที่ยวยามกลางวัน ที่จะงดงามที่สุดเมื่ออาบด้วยแสงตะวัน ตามคู่มือท่องเที่ยว 12 เดือน 7 ดาว 9 ตะวัน ของการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย และหากท่าน ต้องการชมความงดงามของ พระที่นั่งคูหาคฤหาสน์ เราขอแนะนำ ให้นักท่องเที่ยว เดินทางมาถึงภายในถ้ำพระยานคร ในช่วงเวลาประมาณ 11.00 น. ในช่วงหน้าร้อนเดือน มีนาคม ถึงเมษายน เพราะจะเป็นช่วงที่แสงแดดส่องผ่านปล่องเบื้องบนสู่พลับพลาที่ประทับพอดี